♦ ابراهیم متقی /قالب‌ گفتمان تروریسم در تقابل با جهان اسلام

به گزارش سلام نیوز ، دکتر ابراهیم متقی استاد دانشگاه تهران  اظهار داشت رویارویی کشور‌های غربی در عصر معاصر با جهان اسلام، نیازمند بهره‌گیری از قالب‌‌های گفتمانی می‌باشد. به‌طور کلی، هرگونه تعارض و رویارویی ژئوپتلیکی، ایدئولوژیکی و استراتژیک‌ نیازمند جلوه‌هایی از گفتمان‌سازی است. نظریه‌پردازان همواره تأکید کرده‌اند که برای مقابله با واحد‌های سیاسی، قبل از رویارویی نظامی باید به جدال اعتباری مبادرت ورزید. این امر هم‌اکنون به مفهوم عملیات روانی محسوب شده و بیانگر تلاش سازمان‌یافته‌ای می‌‌باشد که اعتبار، مطلوبیت و جایگاه بازیگران جهان اسلام را با ابهام روبه‌رو می‌سازد.  شواهد موجود نشان می‌دهد که تروریسم به عنوان نمادی از گفتمان سیاسی و امنیتی محسوب می‌شود. برای آنکه هرگونه رویارویی سیاسی و استراتژیک توجیه شود، قالب‌های گفتمانی برای تبیین تعارض تولید می‌گردد.
رسانه‌ها، ابزار‌های اصلی عملیات روانی را تشکیل می‌دهند. رسانه‌های خبری و تحلتیلی جهان غرب، از زبده‌ترین کارشناسان برای انتقال مفاهیم بهره‌ می‌گیرند. آنها وظیفه دارند تا ذهنیت و نگرش جامعه غربی را براساس اهداف استراتژیک سازماندهی کنند. گروه‌های راست‌گرا در جهان غرب دارای نگرش نسبتاً یکسانی در مورد اسلام‌گرایان می‌باشند. هدف عمومی آن را باید از بین بردن جایگاه اجتماعی و موفقیت بین‌المللی اسلام‌گرایان دانست.

جدال‌های کلامی به گونه‌ای طراحی شده است که پیامد هرگونه مفهوم سیاسی و رسانه‌ای در کنش‌های اجتماعی و رفتار استراتژیک خصمانه بازتولید می‌شود. بنابراین مترادف دانستن مسلمانان و گروه‌های اسلام‌گرا با تروریسم را می‌توان کنش برنامه‌ریزی شده‌ای دانست که اعتراض اجتماعی علیه زمامداران را در جهان غرب به حداقل برساند.
دشمن‌سازی اولین گام برای آن است که رویارویی با جهان اسلام سازماندهی شود. جلوه‌های متفاوتی از این دشمن‌سازی را می‌توان در مطبوعات، رسانه‌ها و مبانی تئوریک ارائه شده توسط کشور‌های غربی مشاهده نمود. این اقدام را باید جلوه‌ای از دشمن‌سازی دانست. اگر شهروندان و نخبگان غربی نسبت به وجود دشمن جدیدی واقف گردند و آن را به عنوان تهدیدی امنیتی تلقی کنند، طبیعی است که جهان غرب هرگونه حادثه‌ای را بازسازی و مسؤولیت انجام آن را متوجه اسلام‌گرایان کند.
دشمن‌سازی نیز اقدامی برای ساده‌سازی امور تلقی می‌شود. در دوران موجود، جهان غرب با تهدیدات درون ساختاری گسترده‌ای روبه‌رو می‌‌باشد. بحران‌های اجتماعی، سیاسی  و اقتصادی، زمینه را برای ایجاد تهدیدات نوظهور در جهان غرب فراهم کرده است.
شواهد نشان می‌دهد که رسانه‌های غربی از گروه‌ها و کشور‌های اسلامی به عنوان محور اصلی تعارض نام می‌برند. بنابراین آنان را به عنوان عنصر نامطلوب تلقی کرده و در هر زمانی که ضرورت امنیتی فراهم می‌شود، به جدال و رویارویی با آنها مبادرت می‌کنند. تکرار چنین الگویی و همچنین عدم واکنش مؤثر و سازمان‌ یافته جهان اسلام در برابر اقدامات رسانه‌ای و جنگ روانی جهان غرب از جمله مواردی است که زمینه‌ساز ستیزش و رویارویی می‌باشد.
اسلام‌گرایی به منزله ظهور رهیافت‌های هنجاری جدید از سوی گروه‌های است که تلاش دارند تا هویت سرکوب شده و قالب‌های ادراکی به فراموشی سپرده شده و خود را بازسازی نمایند. این به منزله آن است که می‌توان جلوه‌هایی از همکاری بین حوزه‌های مختلف جامعه بزرگ اسلامی برای بازیابی هویت و تبدیل آن به امت‌اسلامی فراهم شود. به موازات چنینی رویکردی، نگرش کاملا متفاوتی با شاخص‌های اسلام گرایی از سوی گروه‌های محافظ کار در جهان غرب ارائه شده است.
این امر بیانگر آن است که بین قالب‌های ادراکی و هنجارهای جهان غرب و اسلام، جلوه‌هایی از تعارض نهفته وجود دارد. از سوی دیگر در جهان اسلام نیز دال‌های شناور متنوعی وجود دارد که امکان شکل گیری گفتمان اسلامی صریح و سازمان یافته را با مشکل رو به رو می‌سازد . در چنین شرایطی، گروه‌های سازمان یافته جهان غرب تلاش نموده‌اند تا از طریق مفهوم سازی و تولید هنجارهای جدید به مقابله با رهیافت‌های ایدئولوژیک‌ جهان اسلام مبادرت نمایند.
برای تحقق چنین هدفی درصدد برآمده‌اند تا گفتمان هایی را تولید نمایند که مبتنی بر قالب‌های ارزشی ادراکی جعلی می‌باشد. براساس چنین‌رویکردی، آنان از یک سوء اسلام‌گرایی را به مثابه تروریسم معرفی نموده و از سوی دیگر تلاش دارند تا از این طریق فرایندهای اسلامی را در فضای حاشیه‌ای قرار دهند. این امر به منزله‌ جلوه‌هایی از رادیکالیزه سازی مفاهم هجاری در قالب گفتمان تروریسم به عنوان نمادی از گفتمان با تجددگران در روابط ‌‌بین‌الملل محسوب می‌شود.
کشورهای جهان غرب تلاش‌نموده‌اند تا از طریق خلق مفاهیم و پیوند آن با برخی از نشانه‌های اجتماعی و بین‌المللی، جلوه‌هایی از تعارض را بازسازی نمایند. در چنین فضایی، سیاست‌ جهان غرب به عنوان نمادی از مفاهیمی محسوب می‌شود که برساخته اجتماعی بوده و از سوی دیگر، آن را بر عرصه سیاست‌ مکانی و همچنین سیاست ایدئولوژیک حوزه‌هایی منعکس می‌سازند که مبتنی بر تمایز جهان غرب با آنان باشد.

مطلب پیشنهادی

♦دکتر شریفی/ عشق در مسیر تشکیل خانواده «مولفه اصلی» است که منجر به صلح می‌شود/ زبان جوان امروز را باید فهمید

دکتر سید امیر حسن شریفی *: عشق و علاقه سالم از مهم ترین ملاک ها …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


شش + = 12